Inloggen

Fake news en andere bubbels - Bijeenkomst 24 april 2018

Geplaatst op: 29-04-2018

'De leugen is de moeder van het geweld.'
Aristoteles

We waren te gast bij Media Valley in Sittard, waar studenten sinds 2015 onderzoek doen, media ondernemerschap ontwikkelen en onder meer bezig zijn met hyperlokale journalistiek. Doel van de oprichters (Zuyd Hogeschool, Media Groep Limburg en gemeente Sittard-Geleen) - met ondersteuning van het stimuleringsfonds voor de journalistiek: bijdragen aan een gezond medialandschap in Limburg.

Raoul Boers nam ons in kort bestek mee langs de ontwikkelingen wat betreft mediagebruik bij jongeren: immersive journalism - digitaal aanwezig zijn en beleven wat er gebeurt. De huidige technologie met drones, VR en 3D maakt dit mogelijk. Een tweede trend is Smart Citizenship, waarin netwerken een belangrijke rol spelen en de derde is de MoJo Toolbox, waarmee je snel voor een zeer beperkte groep producties kunt uploaden. Op dit moment wordt bij Media Valley ook gewerkt aan fact checking door middel van blockchaintechnologie. Verder wordt in het najaar koppensnellers.nl gelanceerd, een game-omgeving waarmee jongeren leren om fake news te herkennen en ermee om te gaan.

De stelling van Raoul: 'We vertrouwen massaal op digitale informatie, we denken de bronnen te herkennen, maar de manipulaties zijn subtiel. Elke view, elke klik, elk bezoek is immers geld waard.' In de Macedonische stad Veles is een hele industrie van nepnieuws ontstaan; elk bericht is bedoeld voor clickbaits (het genereren van kliks). Je reputatie verbeteren via clickbaits (zoals Dotan deed) is niet ethisch en kost je je reputatie. Het werken met trollen heeft dus uiteindelijk geen effect. Als je influencer wil worden, is authenticiteit en goede content essentieel.

Als communicatieprofessionals bevinden we ons zo langzamerhand in een spiegelpaleis: je ziet je organisatie in allerlei fragmenten en deeltjes terug via de diverse media. Het antwoord daarop is een nimble strategy met triage: het vermogen en de wil om snel en flexibel te reageren. Triage is een selectiemethode die ontleend is aan slagvelden, waar het van levensbelang bleek om slachtoffers volgens een bepaalde methodiek te selecteren voor behandeling. Vertaald naar ons vak: via bronnen hoor je informatie over je organisatie > je monitort > je analyseert (is het een klacht, een vraag, informatie, off topic...) > je escaleert (wie gaat ermee aan de slag) > je bepaalt om welk soort informatie het gaat ( feit, opinie, verzoek, fout...) > je geeft je reactie (privé, persbericht, social media etc).

Johan van de Beek, journalist bij de Limburger, sloot aan bij het verhaal over de triage en nam ons mee in de wereld van de zorgvuldige journalistiek. Zijn levensmotto: 'I'm not interested in what you think is obvious. I'm interested in what you know.' Hij is  daarom terughoudend wat betreft snelle informatie via social media en streeft ernaar transparant te zijn over de wijze waarop informatie tot stand komt. Er is niets mis om te zeggen dat informatie nog niet volledig is: 'We weten het nog niet.'

Als verweer tegen nepnieuws en informatie bubbels adviseert hij om een counter narrative op te zetten: kies ervoor om eventueel samen met een betrouwbare journalist/medium, op vaste momenten informatie te verstrekken.

Verdere tips die langskwamen:

Dr. Peter Burger (docent en onderzoeker aan de Universiteit Leiden) Bekijk bijvoorbeeld dit college

Check feiten via Bellingcat en foto's via Google Reverse Image

Altijd op de hoogte blijven?

Meld je hier aan voor onze nieuwsbrief